In België is de energieprijs een wijd besproken onderwerp in de media en geschreven pers. Dus, hoe denk je dat het in de afgelopen jaren is veranderd?

De liberalisering van de elektriciteit en gasmarkt nam plaats in 2003 voor Vlaanderen en 2007 voor Wallonië en Brussel. Deze liberalisering heeft in enkele jaren het landschap van de energiesector radicaal veranderd. Daarvoor leverde enkel Electrabel elektriciteit in België. Sindsdien zijn er talrijke leveranciers bijgekomen op de Belgische markt: Luminus, Lampiris, Essent.be, Mega, Eneco, Poweo, Energie2030

Sinds deze liberalisering is het factuurtotaal voor elektriciteit gestegen. Wat zijn de onderdelen van de factuur die jaar na jaar stijgen?

Ontdek via dit artikel hoe de verschillende elementen van de factuur van een woning veranderd zijn: vaste vergoeding, transport- en distributiekosten, verschillende energiebijdragen en de eenheidsprijs van de energie.

De energiefactuur onder het vergrootglas

Om de evolutie van de prijzen van de energiefactuur te bespreken is het essentieel om de verschillende elementen te kennen. Hier is een snelle samenvatting:

  1. De energie en de bijdrage voor hernieuwbare energie;
  2. De transport- en distributiekosten;
  3. De belastingen en toeslagen.

Enkel het eerste onderdeel van de factuur (de energie en de bijdrage voor hernieuwbare energie) is onderworpen aan de concurrentie. Dit betekent dat de elektriciteitsleveranciers zelf de prijs mogen bepalen van de energie en de bijdrage voor hernieuwbare energie. Wat de twee andere onderdelen betreft (de transport- en distributiekosten en de belastingen en toeslagen) is deze markt niet geliberaliseerd (niet open voor de concurrentie). De verbruiker kan zijn distributie en transport netwerkbeheerder dus niet kiezen. We zullen in de analyse hieronder merken dat deze liberalisering een cruciale rol speelt voor de energiefactuur.

Hoe ontwikkelt de rekening in Wallonië?

Onze analyse is gebaseerd op de evolutie van de factuurprijs (excl. btw) van de leverancier Luminus (product: Actif+) tussen 2009 en 2016. De verbruiken zijn het gemiddelde van een familie van drie personen met een tweevoudige meter (dag en nacht) als volgt verdeeld: 1.600 kWh dagtarief (piekuren) en 1.900 kWh nachttarief (dal uren) in Wallonië.

Evolutie van de elektriciteitsfactuur van een Waals gezin
Na een globale analyse van de prijzen tussen 2009 en 2016, bespreken we de verschillende factoren een voor een.

Globale evolutie

De CWaPE heeft de stijging berekend van de elektriciteit factuurprijzen tussen januari 2007 en december 2015:

  • 40% voor mensen die nooit van leverancier zijn veranderd na de liberalisering (passieve verbruikers);
  • 25% voor mensen die zelf hun leverancier hebben gekozen na de liberalisering (actieve verbruikers).

Dit komt omdat verbruikers, die van leverancier zijn veranderd, van competitievere prijzen genieten dan diegenen die nog altijd bij hun oorspronkelijke leverancier zijn.

Energieprijs en bijdrage voor hernieuwbare energie

Sinds 2009 is de eenheidsprijs van elektriciteit van ongeveer 24% gedaald. Met een constante stijging tussen 2009 en 2012 om nadien constant te dalen. Zowel voor het dag als het nachttarief. Het enige verschil is dat het nachttarief iets minder gedaald is: 9%.

Evolutie van de energiekosten

Uit bovenstaande grafiek merken we dat het gemiddelde huishouden, voor een verbruik van 1600kWh dag en 1900kWh nacht tarief, in 2009, 217 euro (excl. btw) betaalde voor elektriciteit en 179 euro (excl. btw) in 2016. De eenheidsprijs van de stroom is dus goedkoper vandaag dan in 2009.

U dient ook de vaste vergoeding in aanmerking te nemen, die van leverancier tot leverancier sterk verschilt. In ons voorbeeld betaald de verbruiker ook een vaste vergoeding. Deze bedroeg €110 (excl. btw) in 2009 tegen €75 (excl. btw) in 2016.

De bijdrage voor hernieuwbare energie is ook van belang. De verschillende regio’s eisen elk jaar, van alle elektriciteit leveranciers die beschikbaar zijn in de regio, een bepaald aantal groene stroomcertificaten (die overgekocht worden van producenten van hernieuwbare energie). Deze certificaten stellen een kost voor aan de leveranciers, die ze uiteindelijk doorrekenen.

Tussen 2009 en 2016 zijn de kosten, gelinkt aan de bijdrage voor hernieuwbare energie gestegen van 136%. Als voorbeeld, een woning die 1600 kWh dag tarief en 1900 kWh nachttarief verbruikt, moest in 2009, €32 betalen (excl. btw) en in 2016, €77 betalen (excl. btw). Deze verhoging heeft te maken met het aantal groene stroom certificaten die geleverd moeten worden. Voor 100 MWh in 2009 geleverd, moesten er 9 certificaten geleverd worden. Nu moeten er 32,4 geleverd worden.

Uiteindelijk heeft de btw ook geëvolueerd in verloop van tijd. Van 1 april 2014 tot 1 septmber 2015 is de btw gedaald van 21% naar 6%. De verbruikers hebben dus gedurende 17 maanden een korting gekregen op hun elektriciteitsfactuur. Sinds 1 september 2015 wordt er terug een btw van 21% toegepast.

Wanneer men alle onderdelen van de factuur bijeen tellen, bekomen we een totaalbedrag van €362 (excl. btw) voor 2009 tegen €331 (excl. btw) voor 2016, wat een verlaging betekend van 8% op de voorbije zeven jaar.

Deze daling heeft ook te maken met de daling van de prijs op de markt en de prijs voor grote elektriciteitsverbruikers (thematiek die besproken zal worden in een volgend artikel).

Transport en distributiekosten

In tegenstelling tot de leveranciers die hun prijzen verlaagd hebben, zijn prijzen van de transport en distributie netwerkbeheerders gestegen. Ter herinnering is het bedrag die u hiervoor aan de leverancier betaald, nadien doorgestuurd naar de transport en distributie netwerkbeheerders.

Evolutie van de transport- en distributiekosten

In Wallonië zijn de netwerkprijzen (transport en distributie) gestegen met 86% in seven jaar. Op basis van het verbruik, hiervoor gebruikt, komen de kosten voor 2009 neer op €173 (excl. btw) en €321 (excl. btw) voor 2016.

De kosten voor transport en distributie zijn echter niet op dezelfde manier geëvolueerd. De kosten voor transport zijn gestegen met 277%. Ze zijn van €28 naar €105 (excl. btw) gestegen van 2009 tot 2016.

De distributiekosten zijn ook gestegen maar veel minder 49%. Voor het gemiddeld verbruik die we voordien gebruikt hebben gaat dat van €145 naar €216 (excl. btw). De huurprijs van meters is ook gestegen: 27%. Van €12,85 in 2009 naar €16,28 in 2016.

Belastingen en toeslagen

Het derde onderdeel van uw factuur zijn de belastingen en toeslagen die opgemaakt worden door de regering en de regio’s. Evenals de netwerkkosten, worden deze door de leverancier gefactureerd en nadien naar de regering en de regio’s doorgestuurd.

De belastingen zijn een tijdje onveranderd gebleven tot de bijdrage energiefonds (Turteltax) die er bij gekomen is.

Heeft de liberalisering een positieve impact gehad?

De liberalisering van de energiemarkt in België heeft meerdere gevolgen gehad op de elektriciteitsfactuur. Eerst hebben de leveranciers hun globale prijs verlaagd, een logisch gevolg van de opkomst van de concurrentie.

Sinds de liberalisering van de markt zijn de kosten van transport en distributie van de energie sterk gestegen. Wat grotendeels de stijging van de factuur uitgelegd. De verbruiker kan zijn distributienetwerkbeheerder niet kiezen. Dit geld tevens voor de belastingen en toeslagen.

Om zich tegen deze inflatie te beschermen is het aangeraden om elk jaar een vergelijking te maken tussen de verschillende tariefkaarten van de leveranciers om het meest gepaste en competitieve aanbod te vinden in verband met uw verbruiksprofiel. Hulpmiddelen zoals energie-vergelijker.be kunnen u hierbij helpen.

Bronnen

Reageren!